Media, Onderwijs & Innovatie: Leerplankader

Posts tonen met het label Leerplankader. Alle posts tonen

Digitaal curriculum, begrippensets voor het onderwijs

Het digitaal curriculum is een verzameling van begrippen voor het onderwijs. Het kan gaan om een lijst met kerndoelen, eindtermen, vakken, beschrijvingen van niveaus of opsommingen van werkvormen of leeractiviteiten. Vanaf 2014 zijn deze begrippen als linked open data beschikbaar gemaakt in het onderwijsbegrippenkader. Begrippensets worden ook wel vocabulaires genoemd: een lijst van begrippen voor een bepaalde functie, doel en doelgroep.

Wat kun je doen met de begrippensets

Begrippensets zijn te gebruiken door ontwikkelaars van applicaties zoals collecties van leermiddelen, leeromgevingen, toetssystemen, leerlingvolgsystemen, administratiesystemen. Begrippensets zijn bijvoorbeeld lijsten met vakken, beschrijvingen van niveaus of opsommingen van werkvormen of leeractiviteiten. OCW heeft een gegevenswoordenboek ontwikkelt (Duo, [1]) waarin uitgebreide lijsten met begrippen staan om gegevens uit te wisselen. Elk begrip is beschreven zodat gebruikers weten wat er bedoeld wordt. Zo kunnen informatiesystemen van scholen aansluiten op bijvoorbeeld DUO, gemeentelijke database, leerlingvolgsystemen, naam en adres gegevens, op kwalificatieeisen, opleidingsgegevens, leeromgevingen en schooladministratiegegevens. Bij het gebruik van vocabulaires in ICT is het belangrijk dat de gegevens altijd juist zijn zodat relaties ook kloppen. Het mag bijvoorbeeld niet zo zijn dat we een leerling een jaar laten zitten omdat gegevens niet juist zijn ingevoerd.

Gebruiken van een zelfde taal

Een belangrijk uitgangspunt bij het gebruiken van begrippensets is het gebruiken van een zelfde taal of begrippenkader. Onderstaand figuur laat zien hoe vanuit een basisset van begrippen verschillende methodes relaties te leggenzijn, maar dus ook vanuit toetsing naar dezelfde inhouden en tussendoelen te verwijzen.

Naast het leggen van relaties naar methodes en toetsing kunnen vocabulaires voor meer toepassingen gebruikt worden. Een aantal voorbeelden van functies zijn hier aangegeven.

Functies en doelen van digitaal curriculum en begrippensets

Begrippensets worden op verschillende manieren gebruikt.

Gebruik van eenzelfde taal (Overheid, [2]; Gezondheid)
Beschrijven leermiddelen (NTR, [3] SLO, [4], Cito [5])
Beschrijven leerlingen (SLO, [6])
Beschrijven leerplan (ASN [7], CEN [8]
Uitwisselen van leerlinggegevens (Kennisnet, [9])
Ontwikkelen van methodes (Kennisnet, [9])
Ontwikkelen van toetsen (SLO, [10]; Cito, [11])
Samenstellen van lessen en lessenseries (Wikiwijs, [12])
Vervangen van lessen en lessenseries
Beschrijven van rechten (Creative Commons, [13])
Waarborgen inhoudelijke samenhang
Waarborgen van didactische samenhang
Verantwoording (Duo, [1] [14]; Kennisnet, [15])
Financiering (Duo, [1][14])
Certificaten (Kwalificatiesmbo.nl [16], SBB [17])
Trendanalyse en monitoring
Visitatie, monitoring, evaluatie, toetsing (Dotcomschool, [18]; Parnassys [19]; Simac [20])

Toepasingen van vocabulaires

Zoekmachines (Wikiwijs, [12]; SLO, [4]; NTR, [3] )
Collecties
Leerlingvolgsystemen (Cito [21], Dotcomschool, [18]; Parnassys [19]; Simac [20])
Schoolmanagementsystemen (Duo, [14])
Financiele systemen (Duo, [1][14])
Planning
Organisatie
Leeromgevingen (N@tschool [22]; Itslearning [23]

Soorten vocabulaires

Onderwijskundig

Inhoudelijke omschrijving
Leeractiviteiten, werkvormen
Ontwerp en ontwikkeling

Organistatorisch
Technisch

Voor alle elementen van het spinnenweb zijn verzamelingen van begrippen vast te leggen.

Voor een groot aantal elementen zijn al vocabulaires ontwikkeld. SLO vocabulaires zijn te vinden op SLO webite [24]. Daarnaast is door Kennisnet een centrale collectie met vocabulaires ingericht [25] waar de meeste vocabulaires die op onderwijs gericht zijn te vinden zijn.

Referenties

DUO (2012) Gegevenswoordenboek.
http://www.ib-groep.nl/zakelijk/schakelpunt_ocw/producten_en_standaarden/gegevensproducten.asp
Overheid (2012) Taalunie wetsbesluit.
http://wetten.overheid.nl/BWBV0002947/geldigheidsdatum_16-04-2011
NTR (2012) Beeldbank schooltv.
http://www.schooltv.nl/beeldbank/
SLO (2012) Leermiddelenplein.
http://www.leermiddelenplein.nl/
Cito (2012) Domeinbeschrijvingen primair en speciaal onderwijs - onderzoek en wetenschap.
http://www.cito.nl/onderzoek%20en%20wetenschap/achtergrondinformatie/wereldorientatie/domeinbeschrijvingen.aspx
SLO (2012) Leerplanvormgever.
https://www.surfgroepen.nl/sites/SLO/Projecten/LPVG0p4/default.aspx
Achievement Standards Network (2012)
http://asn.jesandco.org/
CEN (2012) Curriculum Exchange Format .
http://www.cen-ltso.net/Main.aspx?put=946
Kennisnet (2012) Inventarisatie leerlingvolgsystemen.
http://ictvo.kennisnet.nl/techniek/leerlingvolgsystemen
SLO (2012) Leerplan in beeld.
http://leerplaninbeeld.test.slo.nl/demo/
Cito (2012) Domeinbeschrijvingen en toetsen primair onderwijs
http://www.cito.nl/nl/onderwijs/primair%20onderwijs/alle_producten.aspx
Wikiwijs (2012) Geavanceerd zoeken vo.
http://www.wikiwijs.nl/sector/vo/complex.psml
Creative Commons (2012) Omschrijvingen creative commons.
http://creativecommons.nl/
DUO (2012) Referentietabellen met instellings- en opleidingsgegevens
http://www.ib-groep.nl/zakelijk/Gemeenten/S20_Gegevensuitwisseling/tabellen_en_links.asp
Kennisnet (2012) Toetswijzer.
http://www.toetswijzer.nl/
Kwalificatiesmbo.nl (2012)
http://www.kwalificatiesmbo.nl/
Werkenbijdeoverheid (2012) Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs bedrijfsleven, voorheen COLO
http://www.werkenbijdeoverheid.nl/organisaties/deelnemer/?adm_pin=01150
Dotcomschool (2012) Leerlingvolg- en Schooladministratiesysteem.
http://www.dotcomschool.nl/
Parnassys (2012) Leerlingvolgsysteem.
http://www.parnassys.nl/
Simac (2012) Leerlingvolgsysteem
http://www.simac.com/nl/onderwijs/nieuws/DU271_Leerlingvolgsysteem-in-VO.aspx
Cito (2012) Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS)
http://www.cito.nl/onderwijs/primair%20onderwijs/cito_volgsysteem_po.aspx
Three Ships (2012) N@tschool.
http://www.threeships.nl/pages/iip/IIP.aspx?p=3&e=71
Itslearning (2012)
http://www.itslearning.nl/
SLO (2012) Vocabulaires voor onderwijs.
http://vocabulaires.slo.nl/
Kennisnet (2012) Edustandaard vocabulairebank
http://vocabulairebank.edustandaard.nl
Duo (2012) BRIN-gegevens.
http://www.ib-groep.nl/zakelijk/Gemeenten/S20_Gegevensuitwisseling/tabellen_en_links.asp

Original URL: http://knol.google.com/k/-/-/36j7ab8m2hpbf/38

Wat is curriculumbewustzijn?

Bij curriculumbewustzijn gaat het om de wijze waarop docenten keuzes maken in relatie met het curriculum. Het gaat er dan ook om dat docenten weten wat de feitelijke doelen en inhouden zijn waar het onderwijs wettelijk aan hoort te voldoen. Naast de doelen en inhouden gaat het om de kenmerken van de leerling en de wijze waarop het onderwijs wordt aangeboden. Een aanpassing in één van de leerplankenmerken heeft directe gevolgen voor de andere leerplankenmerken. De leerplanenmerken worden daarom vaak als een spinnenweb weergegeven om aan te geven dat alle onderdelen nauw met elkaar samenhangen.

Het kiezen van specifieke leeractiviteiten kan dus grote gevolgen hebben voor de vorm van toetsing, groeperingsvormen en rol van de docent. In de tabel Leerplankenmerken worden de verschillende leerplankenmerken benoemd.

Leerplanelementen	Kernvraag
Visie	Waartoe leren zij?
Doelen	Waarheen leren zij?
Inhoud	Wat leren zij?
Leeractiviteiten	Hoe leren zij?
Rol leraar	Hoe is rol van leraar bij hun leren?
Materialen en bronnen	Waarmee leren zij?
Groeperingsvorm	Met wie leren zij?
Locatie	Waar leren zij?
Tijd	Wanneer leren zij?
Toetsing	Hoe wordt hun leren getoetst?

Het maken van bewuste keuzes in het geheel aan leerplanelementen wordt curriculumbewustzijn genoemd. Vooral als het gaat om gepersonaliseerd leren gaat of werken zonder methode is het van belang om te weten wat de verschillende onderdelen van het curriculum zijn. Het gaat dan om het maken van bewuste en beredeneerde keuzes op basis van het leerplankader, maar ook om de context van de school en de mogelijkheden die binnen de school aanwezig zijn.

Wat kan ik gebruiken?

SLO heeft afgelopen jaren verschillende uitwerkingen gemaakt om meer inzicht te krijgen in de doelen en inhouden van onderwijs. Zo is voor alle vakken beschreven wat aan de orde zou moeten komen in "Leerplan in beeld" en zijn voor 21e eeuwse vaardigheden uitgewerkt op "Curriculum van de toekomst". Hier zijn ook de uitwerkingen te vinden voor digitale geletterdheid waaronder:

Naast de uitwerkingen is er ook een cursus beschikbaar: "Curiculumontwerp". In de cursus zijn praktische hulpmiddelen te vinden om curriculumbewust aan de slag te gaan.

Kernleerlijnen als gemeenschappelijke kader voor ontwikkelaars en collectiehouders van leermiddelen

Kernleerlijnen, open leerlijnen, vocabulaires, standaarden, semantisch web, uitgeverijen en uitwisselbaarheid

De kerndoelen voor het onderwijs zijn voor veel docenten en uitgeverijen niet duidelijk genoeg. Daarom worden er concretiseringen gemaakt in de vorm van specifiekere tussendoelen en inhouden. In leerlijnen wordt ook nog eens aangegeven hoe de tussendoelen en inhouden leiden naar einddoelen zoals bijvoorbeeld kerndoelen. Vanuit de onderwijspraktijk wordt om praktische voorbeelden gevraagd om zodoende een beeld te krijgen van praktische oplossingen. In dit artikel wordt aangegeven hoe technische standaarden zoals vocabulaires en semantisch web een rol kunnen spelen in de relaties tussen leerlijnen, methodes en toetsing.

Waarom leerlijnen?

Het wettelijk kader bestaat in Nederland uit kerndoelen voor primair onderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs en eindtermen voor voortgezet onderwijs tweede fase. Voor scholen, docenten en ontwikkelaars van leermiddelen zijn deze algemene kerndoelen specifieker beschreven in tussendoelen en leerlijnen om ontwikkelaars ondersteuning te bieden bij de keuzes in:

Inhouden
Doelen
Volgorde
Planning

Voor leerlijnen is de volgende definitie vastgelegd:

Een leerlijn is een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden, leidend naar een einddoel.

Afhankelijk van de precieze functie, gebruikscontext en doelgroep variëren leerlijnen in de mate waarin implicaties voor verschillende leerplanelementen zijn uitgewerkt. [1][2]

Leerlijnen kunnen op verschillende manieren gebruikt worden en hebben functies zoals ondersteuning in:

Samenhang
Continuïteit
Planning en organisatie
Niveaudifferentiatie
Studieloopbaan-begeleiding
Onderwijs-benadering
Arrangeren

Inhouden en doelen

Inhouden zijn afgeleid van kerndoelen en gerelateerd aan vakken en leergebieden. Hierin kan de volgende structuur worden aangehouden:

Vak / Leergebied
Kerndoelen po, Kerndoelen vo, vo eindtermen, Beheersingsniveau
Leerlijnen / Methoden
Vakkernen / Kernen / Kernconcepten / Tijdvakken/ Kernvaardigheden/ Domeinen
Concretisering - Leerlijnen zijn geconcretiseerd in de vorm van:
1. Subkernen / Subdomeinen / Globale descriptor
2. Inhouden / Onderwerpen / Begrippen / Omschrijvingen / Onderwerp
3. Voorbeelden
4. Tussendoelen / Gedetailleerde descriptor - De inhouden worden doormiddel van Tussendoelen voor een bepaald niveau aangegeven
5. Samenhang op nivuea van inhouden / Subkernen / Kernen / Vakken / Leergebieden
Specificatie - Tussendoelen kunnen nog verder worden beschreven in een specificatie
Leermiddelen - Op basis van vakdidactiek, inhouden en tussendoelen of specificaties kunnen leermiddelen worden geselecteerd.

Vak / Leergebied	MVT	Ak	Nederlands
Einddoelen	A2	Kerndoel 35; Kerndoel 37	1F
Kern	Luistervaardigheid Leesvaardigheid Gesprekken voeren Spreken Schrijfvaardigheid	Burgerschap Bevolking en ruimte Water .....	1. Mondelinge Taalvaardigheid 2. Lezen 3. Schrijven 4. Begrippenlijst en Taalverzorging
Subkern	Correspondentie lezen Lezen om informatie op te doen Orienterend lezen Instructies lezen	Waterkringloop Rivierssysteem Kust en Zee Waterproblematiek Water in de toekomst	1.1. Gesprekken 1.2. Luisteren 1.3. Spreken
Inhouden	Dagelijks leven, Onderwerpen: Waystage A2, Breaktrough A1 Publieke sector Werk Opleiding	Waterkringloop verdampen condenseren neerslag grondwater	1. Deelnemen aan discussie en overleg 2. Informatie uitwisselen
Tussendoel	Can do statements	De werking van de waterkringloop en elementen kunnen uitleggen	Kan de hoofdpunten volgen en kan de eigen mening verwoorden en onderbouwen met argumenten. Kan kritisch luisteren naar meningen en opvattingen en een reactie geven.
Specificatie	Beheersingsniveau op bijvoorbeeld op A2, met bepaalde kerndoelen

Doelen

Doelen kunnen gericht zijn op:

Cognitie
Psychomotoriek
Affectie
Vaardigheden

Voor het beschrijven van doelen zie ook Ankoné (2005[3])

Leerlijnen

Kernleerlijnen en Relaties

Kernleerlijnen zijn afgeleid van het leerplan dat is vastgelegd in kerndoelen en eindtermen. De kernleerlijnen zijn een specificering van deze kerndoelen en eindtermen. De leerlijnen zijn vastgelegd in het kerncurriculum. Het kerncurriculum beschrijft op hoofdlijnen de inhouden en tussendoelen die afgeleid zijn van de kerndoelen en eindtermen.