Digitaal curriculum, begrippensets voor het onderwijs

Het digitaal curriculum is een verzameling van begrippen voor het onderwijs. Het kan gaan om een lijst met kerndoelen, eindtermen, vakken, beschrijvingen van niveaus of opsommingen van werkvormen of leeractiviteiten. Vanaf 2014 zijn deze begrippen als linked open data beschikbaar gemaakt in het onderwijsbegrippenkader. Begrippensets worden ook wel vocabulaires genoemd: een lijst van begrippen voor een bepaalde functie, doel en doelgroep.

Wat kun je doen met de begrippensets

Begrippensets zijn te gebruiken door ontwikkelaars van applicaties zoals collecties van leermiddelen, leeromgevingen, toetssystemen, leerlingvolgsystemen, administratiesystemen. Begrippensets zijn bijvoorbeeld lijsten met vakken, beschrijvingen van niveaus of opsommingen van werkvormen of leeractiviteiten. OCW heeft een gegevenswoordenboek ontwikkelt (Duo, [1]) waarin uitgebreide lijsten met begrippen staan om gegevens uit te wisselen. Elk begrip is beschreven zodat gebruikers weten wat er bedoeld wordt. Zo kunnen informatiesystemen van scholen aansluiten op bijvoorbeeld DUO, gemeentelijke database,  leerlingvolgsystemen,  naam en adres gegevens, op kwalificatieeisen,  opleidingsgegevens,  leeromgevingen en  schooladministratiegegevens. Bij het gebruik van vocabulaires in ICT is het belangrijk dat de gegevens altijd juist zijn zodat relaties ook kloppen. Het mag bijvoorbeeld niet zo zijn dat we een leerling een jaar laten zitten omdat gegevens niet juist zijn ingevoerd.

Gebruiken van een zelfde taal

Een belangrijk uitgangspunt bij het gebruiken van begrippensets is het gebruiken van een zelfde taal of begrippenkader. Onderstaand figuur laat zien hoe vanuit een basisset van begrippen verschillende methodes relaties te leggenzijn, maar dus ook vanuit toetsing naar dezelfde inhouden en tussendoelen te verwijzen.

Naast het leggen van relaties naar methodes en toetsing kunnen vocabulaires voor meer toepassingen gebruikt worden. Een aantal voorbeelden van functies zijn hier aangegeven.

Functies en doelen van digitaal curriculum en begrippensets

Begrippensets worden op verschillende manieren gebruikt.

1. Gebruik van eenzelfde taal (Overheid, [2]; Gezondheid) 
2. Beschrijven leermiddelen (NTR, [3] SLO, [4], Cito [5]) 
3. Beschrijven leerlingen (SLO, [6]) 
4. Beschrijven leerplan (ASN [7], CEN [8]
5. Uitwisselen van leerlinggegevens (Kennisnet, [9]) 
6. Ontwikkelen van methodes (Kennisnet, [9]) 
7. Ontwikkelen van toetsen (SLO, [10]; Cito, [11]) 
8. Samenstellen van lessen en lessenseries (Wikiwijs, [12]) 
9. Vervangen van lessen en lessenseries 
10. Beschrijven van rechten (Creative Commons, [13]) 
11. Waarborgen inhoudelijke samenhang 
12. Waarborgen van didactische samenhang 
13. Verantwoording (Duo, [1] [14]; Kennisnet, [15]) 
14. Financiering (Duo, [1][14]) 
15. Certificaten (Kwalificatiesmbo.nl [16], SBB [17]) 
16. Trendanalyse en monitoring 
17. Visitatie, monitoring, evaluatie, toetsing (Dotcomschool, [18]; Parnassys [19]; Simac [20]) 

Toepasingen van vocabulaires

1. Zoekmachines (Wikiwijs, [12]; SLO, [4]; NTR, [3] ) 
2. Collecties 
3. Leerlingvolgsystemen (Cito [21], Dotcomschool, [18]; Parnassys [19]; Simac [20]) 
4. Schoolmanagementsystemen (Duo, [14]) 
5. Financiele systemen (Duo, [1][14]) 
6. Planning 
7. Organisatie 
8. Leeromgevingen (N@tschool [22]; Itslearning [23]

Soorten vocabulaires

1. Onderwijskundig 
1. Inhoudelijke omschrijving 
2. Leeractiviteiten, werkvormen 
3. Ontwerp en ontwikkeling 
2. Organistatorisch 
3. Technisch 

Voor alle elementen van het spinnenweb zijn verzamelingen van begrippen vast te leggen.

Voor een groot aantal elementen zijn al vocabulaires ontwikkeld. SLO vocabulaires zijn te vinden op SLO webite [24]. Daarnaast is door Kennisnet een centrale collectie met vocabulaires ingericht [25] waar de meeste vocabulaires die op onderwijs gericht zijn te vinden zijn.

Referenties

1. DUO (2012) Gegevenswoordenboek.
   http://www.ib-groep.nl/zakelijk/schakelpunt_ocw/producten_en_standaarden/gegevensproducten.asp
2. Overheid (2012) Taalunie wetsbesluit.
   http://wetten.overheid.nl/BWBV0002947/geldigheidsdatum_16-04-2011
3. NTR (2012) Beeldbank schooltv.
   http://www.schooltv.nl/beeldbank/
4. SLO (2012) Leermiddelenplein.
   http://www.leermiddelenplein.nl/
5. Cito (2012) Domeinbeschrijvingen primair en speciaal onderwijs - onderzoek en wetenschap.
   http://www.cito.nl/onderzoek%20en%20wetenschap/achtergrondinformatie/wereldorientatie/domeinbeschrijvingen.aspx
6. SLO (2012) Leerplanvormgever.
   https://www.surfgroepen.nl/sites/SLO/Projecten/LPVG0p4/default.aspx
7. Achievement Standards Network (2012)
   http://asn.jesandco.org/
8. CEN (2012) Curriculum Exchange Format .
   http://www.cen-ltso.net/Main.aspx?put=946
9. Kennisnet (2012) Inventarisatie leerlingvolgsystemen.
   http://ictvo.kennisnet.nl/techniek/leerlingvolgsystemen
10. SLO (2012) Leerplan in beeld.
    http://leerplaninbeeld.test.slo.nl/demo/
11. Cito (2012) Domeinbeschrijvingen en toetsen primair onderwijs
    http://www.cito.nl/nl/onderwijs/primair%20onderwijs/alle_producten.aspx
12. Wikiwijs (2012) Geavanceerd zoeken vo.
    http://www.wikiwijs.nl/sector/vo/complex.psml
13. Creative Commons (2012) Omschrijvingen creative commons.
    http://creativecommons.nl/
14. DUO (2012) Referentietabellen met instellings- en opleidingsgegevens
    http://www.ib-groep.nl/zakelijk/Gemeenten/S20_Gegevensuitwisseling/tabellen_en_links.asp
15. Kennisnet (2012) Toetswijzer.
    http://www.toetswijzer.nl/
16. Kwalificatiesmbo.nl (2012)
    http://www.kwalificatiesmbo.nl/
17. Werkenbijdeoverheid (2012) Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs bedrijfsleven, voorheen COLO
    http://www.werkenbijdeoverheid.nl/organisaties/deelnemer/?adm_pin=01150
18. Dotcomschool (2012) Leerlingvolg- en Schooladministratiesysteem.
    http://www.dotcomschool.nl/
19. Parnassys (2012) Leerlingvolgsysteem.
    http://www.parnassys.nl/
20. Simac (2012) Leerlingvolgsysteem
    http://www.simac.com/nl/onderwijs/nieuws/DU271_Leerlingvolgsysteem-in-VO.aspx
21. Cito (2012) Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS)
    http://www.cito.nl/onderwijs/primair%20onderwijs/cito_volgsysteem_po.aspx
22. Three Ships (2012) N@tschool.
    http://www.threeships.nl/pages/iip/IIP.aspx?p=3&e=71
23. Itslearning (2012)
    http://www.itslearning.nl/
24. SLO (2012) Vocabulaires voor onderwijs.
    http://vocabulaires.slo.nl/
25. Kennisnet (2012) Edustandaard vocabulairebank
    http://vocabulairebank.edustandaard.nl
26. Duo (2012) BRIN-gegevens.
    http://www.ib-groep.nl/zakelijk/Gemeenten/S20_Gegevensuitwisseling/tabellen_en_links.asp

Original URL: http://knol.google.com/k/-/-/36j7ab8m2hpbf/38

Wat is gepersonaliseerd leren?

Gepersonaliseerd leren als begrip komt steeds vaker voor. In veel gevallen ontbreekt vervolgens een definitie wat er bedoeld wordt. In de onderstaande uitwerking wordt er specifiek verwezen naar een onderwijscontext. In deze definitie wordt er dus uit gegaan van formele kaders (van den Akker & Thijs, 2009) in termen van inhouden (kennis, vaardigheden en houding) en doelen zoals we die binnen het Nederlandse onderwijs kennen vastgelegd in kerndoelen, examenprogramma's en referentiekader.



Gepersonaliseerd leren refereert in een onderwijscontext naar het creëren van optimale leerprocessen (leeractiviteiten, werkvormen, didactiek) die aansluiten op de persoonlijke kwaliteiten (sterktes) en individuele behoeften (ambitie) van leerlingen. Leerlingen werken op eigen wijze (persoonlijk leerpad, werkvorm, didactiek, rollen, begeleiding) en in eigen tempo (tijd) aan leerdoelen (beheersingsniveaus), passend bij hun eigen niveau (beheersingsniveaus) en talenten (Interesses en ambities). Per vak, leerdoel, leerinhoud of onderdeel (inhouden en doelen) krijgt de leerling afhankelijk van de eigen prestaties (beheersingsniveaus) en voorkeuren (interesses) een aangepast programma (persoonlijk leerpad). De leerling wordt gestimuleerd (voortgang, certificaten, stimuli) om keuzes te maken (inhouden en doelen) met betrekking tot het (her)ontwerpen van zijn persoonlijke curriculum (interesse en ambitie), waarbij de leraar een ondersteunde rol (Begeleiding en rollen) vervult door middel van effectieve feedback (continue evaluatie) en door het faciliteren van rijke leersituaties (variatie in leeractiviteiten)(Fisser, 2014).

In deze definitie worden alle leerplanelementen (van den Akker, 2003) aangehaald. Deze onderdelen staan allemaal met elkaar in verband zoals ook in het curriculaire spinnenweb wordt weergegeven. Alle onderdelen staan met elkaar in verband waarbij de leerlingkenmerken centraal staan.

Tabel 1 Leerplanelementen

Leerplanelementen	Kernvraag
Visie	Waartoe leren zij?
Doelen	Waarheen leren zij?
Inhoud	Wat leren zij?
Leeractiviteiten	Hoe leren zij?
Rol leraar	Hoe is rol van leraar bij hun leren?
Materialen en bronnen	Waarmee leren zij?
Groeperingsvorm	Met wie leren zij?
Locatie	Waar leren zij?
Tijd	Wanneer leren zij?
Toetsing	Hoe wordt hun leren getoetst?

Op basis van een werkdefinitie van Educause (2014) is een vertaling gemaakt (Strijker & Trimbos 2014) voor de Nederlandse onderwijscontext.

Leerlingkenmerken

Het leerlingprofiel informeert leerlingen, docenten en ouders over de voortgang van de sterkte, behoefte en motivatie van de leerling.

Sterkte en behoeftes
Wat zijn het huidige beheersingsniveaus (sterkte) en gewenste beheersingsniveaus (behoefte) van de leerling en hoe kan het gewenste beheersingsniveau bereikt worden. Beheersingsniveau is een combinatie van inhouden, doelen en niveau zoals MVT A1..C2, RK 1F..4F. zoals bijvoorbeeld weergegeven in de kernprogramma's.

Motivatie: interesse en ambitie
Hoe kunnen inhouden en doelen afgestemd worden op de interesses van de leerling zodat met succes ambities waargemaakt kunnen worden. Hierbij zijn de kerndoelen en eindtermen uitgewerkt in beheersingsniveaus het uitgangspunt. De interesses en ambities moeten hier binnen vallen. De vrijheid van onderwijs en de keuzes van de leerling worden hierdoor begrensd.

Inhouden en doelen
Welke gewenste beheersingsniveaus stelt de leerling om zijn ambities waar te maken. Hoe reflecteert leerling en op de gewenste beheersingsniveaus en ambities en hoe ondersteunt de docent de leerling.

Informeren, reflecteren en communiceren
Informeren over de voortgang wat betreft de gestelde doelen, de reflectie op de voortgang richting de leerling en het daarover communiceren van docenten en ouders. Hiermee wordt bedoeld dat gegevens uit bijvoorbeeld learninganalytics worden geïnterpreteerd voor communicatie van betrokkenen.

Voortgang en ontwikkeling

De voortgang wordt continue geëvalueerd op basis van de door de leerling gestelde doelen.

Continue evaluatie
Op welke manier en hoe vaak evalueren we het beheersingsniveau van de leerling die nodig zijn voor succesvol waarmaken van ambities.

Persoonlijke voortgang en  ontwikkeling
Hoe stellen we leerlingen in staat om vervolgstappen te maken wanneer een beheersingsniveau bereikt is. Hoe wordt persoonlijke voortgang gestimuleerd. Stimulans kan in de vorm van (internationaal) erkende certificaten, badges, scores worden geboden om ambitie te versterken.

Persoonlijke leerlijnen

Persoonlijke leerlijnen zijn gebaseerd op sterktes, behoeftes, interesses, ambities en beheersingsniveaus.

Persoonlijk adaptief leerplan
Rekening houden met de sterkte, behoefte, motivatie, inhouden en doelen van de lerende.

Leeractiviteiten en leermiddelen
De wijze waarop geleerd wordt in termen van didactiek, aanpak gericht op de  eerlingkenmerken. Welke kennis en vaardigheden zijn nodig om zijn doelen te behalen en welke didactische werkvormen lijken daarvoor ideaal.

Variatie in leeractiviteiten
Hoe bereik je de beheersingsniveaus en wat zijn daarbij de ideale leeractiviteiten wat betreft didactiek, werkvorm en wijze overdracht.

Flexibele leeromgeving

De leeromgeving is aangepast op de sterktes, behoeftes  interesses, ambities en doelen van de leerling en speelt in op wijzigingen op die elementen in het leerlingprofiel.

Planning en organisatie
Hoe kunnen planning en organisatie inspelen op de voortgang, begeleiding, groeperingvorm en be-hoefte van de leerling om passende leermiddelen te gebruiken en leeractiviteiten succesvol uit te voeren.

Begeleiding en rollen
Hoe kunnen docenten, leerlingen inclusief de leerling zelf en andere betrokkenen inspelen op de voortgang van de leerling en daarmee de veranderende kenmerken van de leerling.

Groeperingvormen
Hoe stellen we groepen samen binnen of buiten de klas om leeractiviteiten uit te voeren en gestelde doelen te bereiken. Hoe spelen deze groeperingen in op de verschillende persoonlijke behoeften.

Leeromgeving
Leeractiviteiten kunnen binnen en buiten de school plaatsvinden, maar ook virtueel in plaats van fysiek.

Tijd
Hoe kan de leerling buiten het rooster ook tijd besteden aan het bereiken van de beheersingsniveaus.

Referenties

Akker, van den, J., & Thijs, A. (2009). Leerplan in ontwikkeling. Enschede: SLO.

Akker, J. van den (2003). Curriculum perspectives: an introduction. In J. van den Akker, W. Kuiper & U. Hameyer (eds.), Curriculum Landscapes and Trends, (pp. 1-10). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

Educause (2014) A working definition of Personalized Learning. 2015-04-13 via http://nextgenlearning.org/topics/personalized-learning / Educause.

Fisser, P.H.G. (2014) De rol van ICT bij gepersonaliseerd leren. SLO Enschede.

Strijker, A. & Trimbos, B. (2014) Definities voor gepersonaliseerd leren. SLO Enschede.